De Leidse Winterlezingen

Welkom op de informatiepagina voor de Leidse Winterlezingen. Onder deze naam organiseren wij elk jaar een serie boeiende lezingen over aarde, klimaat en mens. Ze zijn bedoeld voor iedereen met belangstelling voor onze planeet. Wetenschappers vertellen over hun fascinerende onderzoeksresultaten en soms barre expedities. De lezingen worden opgeluisterd met beeld en geluid. Gedurende de nieuwbouw van museum Naturalis vinden de lezingen plaats in het Rijks Museum van Oudheden (Leemanszaal), Rapenburg 28, Leiden, 071 5163163. Wij zijn het RMO daar zeer dankbaar voor. Neem zo mogelijk uw museumjaarkaart mee. Iedereen is welkom!

Tijd: 13:00 uur
Zaal open: 12:20
Plaats: Rijks Museum van Oudheden (Leemanszaal), Rapenburg 28, Leiden, 071 5163163
Toegang: gratis voor leden GEA of NGV, het museum heeft echter voorkeur voor museumkaart

Bekijk het archief.

Ruimte, tijd en de geschiedenis van het heelal
9 december 2018
-door: Jan Pieter van der Schaars

Einstein ontdekte 100 jaar geleden dat ruimte en tijd dynamische objecten zijn, waarmee het ontstaan en de evolutie van het heelal als geheel onderdeel werd van de natuurkunde. Dankzij steeds nauwkeuriger kosmologische observaties weten we inmiddels dat de begincondities van ons heelal bijzonder en zelfs merkwaardig zijn. Deze begincondities lijken verklaard te kunnen worden door aan te nemen dan het zeer prille heelal een extreme groeispurt heeft gekend, ook wel kosmologische inflatie genoemd. Deze fase van kosmologische inflatie heeft sporen achtergelaten in de waargenomen nagloed van de oerknal, waarvan de ontcijfering recent een nieuwe mijlpaal bereikte.

Wat hebben we geleerd over ons heelal, en hoe weten we dat? Wat is gekromde ruimte en tijd eigenlijk? Wat is er zo bijzonder aan een heelal waarin de som van de hoeken in een driehoek precies 180 graden is? Hoe verklaart kosmologische inflatie de bijzondere eigenschappen van het heelal? Aan het eind van de lezing zal duidelijk zijn dat onze kennis over het heelal, dankzij een vruchtbare symbiose tussen theorie en observatie, in de laatste decennia een indrukwekkende sprong voorwaarts heeft gemaakt.

De sedimentaire geschiedenis van Nederland
13 januari 2019
-door: Joep Storms

De afgelopen twee miljoen jaar heeft de aarde 20 ijstijden doorstaan. Deze periodes worden gekenmerkt door sterke temperatuurschommelingen en zeespiegelveranderingen. De variaties in het klimaat gingen samen met veranderingen in neerslagpatronen. Rivieren pasten zich aan en brachten soms veel en soms weinig zand en klei (sediment) naar zee. Juist de kustgebieden zijn erg afhankelijk van de aanvoer van sediment om weerstand te bieden tegen een stijgende zeespiegel. In deze presentatie geef ik inzicht hoe (west) Nederland is ontstaan als product van de zee en rivieren en voor welke toekomstige uitdagingen we staan.

De Noord Atlantische oceaancirculatie: Is de Golfstroom wel een doorgaande transportband van warmte en hoe meten we dat?
10 februari 2019
-door: Femke de Jong

De Noord Atlantische Oceaan is de enige oceaan die over alle breedtegraden warmte naar het noorden transporteert en daarmee mede voor ons milde klimaat zorgt. Maar omdat dit alles zich onder het oppervlak af speelt zie je hier weinig van terug als je over de oceaan uit kijkt. De oceaan blijkt net zo veranderlijk te zijn als het weer, maar een stuk moeilijker te meten.

Hoe is ons beeld van de oceaanstromingen ontstaan en in de loop van de jaren bijgesteld? Hoe meten we het totale noordwaardse warmtetransport eigenlijk? En wat gaat er in de toekomst in de Atlantische Oceaan veranderen door de opwarming van het klimaat?