Goudmijn

Hoe zag de aarde er meer dan 600 Ma geleden uit?
25 maart 2016

Meer dan 600 Ma was er nauwelijks een Europa, het lijkt erop dat Europa is samengeklonterd uit microcontinentjes. Dus……….een zoektocht naar informatie in de literatuur is gestart. Hoe zat het lang geleden. Aan Europa kwam ik nog niet toe. Eerst maar eens de grote lijn uitzoeken. Deze presentatie volgt de ontwikkeling van kennis omtrent de geologie. Dat betekent: van nu naar toen, Vanaf ongeveer -550 Ma maar niet veel verder dan -1500 Ma. Iedere keer een stukje verder terug in de tijd. De supercontinenten, maar ook de kleinere blokken, komen langs. En hoe lang was de Grenville orogenese?
Het verhaal is niet klaar, er moet nog heel veel worden uitgezocht.

Rob Hekkenberg
16 februari 2016
DE NEPAL-AARDBEVING EN DE BOTSINGSGESCHIEDENIS TUSSEN INDIA EN AZIË
25 februari 2016

Op 25 april 2015 werd Nepal opgeschrikt door een verwoestende aardbeving waardoor ruim 9000 mensen het leven lieten en een schat aan historisch erfgoed verloren ging. Waar kwam deze aardbeving vandaan? En waarom verwoestte deze gebouwen die al duizenden jaren aardbevingen hebben weerstaan? Professor Van Hinsbergen zal tekst en uitleg geven over de processen die deze aardbeving hebben veroorzaakt, en waarom de verwoestingen in Kathmandu zo enorm waren. Hiertoe is het belangrijk om eerst de lange geologische geschiedenis van de botsing tussen de continenten van India en Azië te begrijpen, hoe deze geleid heeft tot de vorming van de Himalaya en het Tibetaans plateau, en hoe de huidige structuur van de Himalaya is ontstaan.
Zo’n 120 miljoen jaar geleden brak India los van Madagascar en begon het aan een reis naar het noorden. Bijna op hetzelfde moment brak er een stuk van noordelijk India af dat nog sneller naar het noorden begon te bewegen. Op dit stuk lagen gesteenten die we tegenwoordig in de noordelijke, ‘Tibetaanse’ Himalaya vinden. Ruim 20 miljoen jaar geleden botste ook het Indiase hoofdcontinent tegen Azië, en werd het zuidelijk deel van de Himalaya gevormd. De Indiase plaat schuift in de laatste paar miljoen jaren min of meer horizontaal onder Tibet. Dit gebeurt vandaag de dag met ongeveer 4 centimeter per jaar. Een deel hiervan wordt geaccomodeerd langs de breuk die onder de Himalaya doorloopt. Langs deze breuk vond de Nepal-aardbeving plaats.

De Leidse Winterlezingen is een serie van vier boeiende lezingen over aarde en klimaat die gehouden worden in Naturalis. GEA Kring Rijnland organiseert deze lezingen voor iedereen met belangstelling voor onze planeet. De sprekers zijn bekende wetenschappers die weten hoe je de nieuwsgierigheid van een breed publiek moet prikkelen. Ze vertellen over hun eigen fascinerende onderzoeksresultaten en soms barre expedities.

 

Douwe J.J. van Hinsbergen (UU)
7 februari 2016
NUMERIEKE GEODYNAMICA OF HOE NERDS DE AARDE BESTUDEREN
19 februari 2016

Aardse processen omspannen vele tijd- en lengteschalen. Onze planeet is 4,6 miljard jaar oud. Terwijl erosie het landschap elk jaar verandert, vindt subductie plaats over tientallen miljoenen jaren. Ertsvorming gebeurt in breuken van enkele millimeters breed terwijl de grootste tectonische platen meer dan 5000 kilometer lang zijn. Om al deze processen te kunnen begrijpen en er een coherent beeld van te vormen, moeten we specifieke technieken ontwikkelen. Dat is van belang voor fundamenteel onderzoek maar ook voor olie- en gasextractie. Mijn expertise, numerieke geodynamica, is één van deze technieken en is nog maar dertig jaar oud.
Numerieke geodynamica is een mix van natuurkunde, computerwetenschap, toegepaste wiskunde en aardwetenschappen. De ontwikkeling van het vakgebied is gelijk opgegaan met de opkomst van computertechnologie. In deze presentatie zal Cédric Thieulot de basisbeginselen van zijn vakgebied kort toelichten en zal hij een aantal concrete resultaten laten zien op het gebied van subductie, mantelconvectie en reconstructie van platenbeweging. Een en ander geïllustreerd met indrukwekkende beelden.

De Leidse Winterlezingen is een serie van vier boeiende lezingen over aarde en klimaat die gehouden worden in Naturalis. GEA Kring Rijnland organiseert deze lezingen voor iedereen met belangstelling voor onze planeet. De sprekers zijn bekende wetenschappers die weten hoe je de nieuwsgierigheid van een breed publiek moet prikkelen. Ze vertellen over hun eigen fascinerende onderzoeksresultaten en soms barre expedities. 

Cédric Thieulot (UU)
16 januari 2016
Van Schoonebeek tot schaliegas: Met name: AARDBEVINGEN IN GRONINGEN
19 december 2015

Nederland heeft de afgelopen 65 jaar enorm geprofiteerd van olie en gas uit eigen bodem. Het Schoonebeekveld, waar pas zo’n 20%  van is geproduceerd, levert nog steeds olie. Het Groningenveld, waar we al een stuk meer van hebben verbruikt, kan in principe ook nog jaren mee. Maar is er toekomst voor de Nederlandse fossiele energiewinning?  Hoeveel gas zit er in “kleine velden” onder de Noordzee? Hebben wij schaliegas en kunnen we dat veilig winnen? Kunnen we meer aardbevingen verwachten? Wat gebeurt er met een gasveld als het leeg is? Is het wel een goed idee om verder te gaan met het winnen van meer fossiele energie of kunnen we beter helemaal stoppen en ons richten op duurzame bronnen? Vanuit een technische achtergrond in de olie- en gaswinning (en met oog voor zijn eigen zorgen als Nederlandse burger) zal professor Jansen proberen op een aantal van deze vragen antwoord te geven. De nadruk bij deze presentatie ligt bij de problemen van het Groninger gasveld, hoe ze ontstaan en wat de gevolgen zijn.

De Leidse Winterlezingen is een serie van vier boeiende lezingen over aarde en klimaat die gehouden worden in Naturalis. GEA Kring Rijnland organiseert deze lezingen voor iedereen met belangstelling voor onze planeet. De sprekers zijn bekende wetenschappers die weten hoe je de nieuwsgierigheid van een breed publiek moet prikkelen.

De bijgaande presentatie geeft een duidelijk overzicht van de geologie.

Jan Dirk Jansen (TU Delft)
13 december 2015
Over de zoutcrisis in de Middellandse Zee tijdens het Messinien (2)
19 december 2015

Voor de werkgroep Algemene Geologie van onze GEA Kring-Rijnland doet Tom Kleijn een onderzoek naar gebeurtenissen in en rond de Middellandse zee. Dit keer ging hij dieper in op de zoutcrisis tijdens het Messinien (5,2 - 6,7 mj geleden). De bijgaande presentatie geeft een goed overzicht van de gevoerde discussies. 

Tom Kleijn
15 december 2015