Goudmijn

NUMERIEKE GEODYNAMICA OF HOE NERDS DE AARDE BESTUDEREN
19 februari 2016

Aardse processen omspannen vele tijd- en lengteschalen. Onze planeet is 4,6 miljard jaar oud. Terwijl erosie het landschap elk jaar verandert, vindt subductie plaats over tientallen miljoenen jaren. Ertsvorming gebeurt in breuken van enkele millimeters breed terwijl de grootste tectonische platen meer dan 5000 kilometer lang zijn. Om al deze processen te kunnen begrijpen en er een coherent beeld van te vormen, moeten we specifieke technieken ontwikkelen. Dat is van belang voor fundamenteel onderzoek maar ook voor olie- en gasextractie. Mijn expertise, numerieke geodynamica, is één van deze technieken en is nog maar dertig jaar oud.
Numerieke geodynamica is een mix van natuurkunde, computerwetenschap, toegepaste wiskunde en aardwetenschappen. De ontwikkeling van het vakgebied is gelijk opgegaan met de opkomst van computertechnologie. In deze presentatie zal Cédric Thieulot de basisbeginselen van zijn vakgebied kort toelichten en zal hij een aantal concrete resultaten laten zien op het gebied van subductie, mantelconvectie en reconstructie van platenbeweging. Een en ander geïllustreerd met indrukwekkende beelden.

De Leidse Winterlezingen is een serie van vier boeiende lezingen over aarde en klimaat die gehouden worden in Naturalis. GEA Kring Rijnland organiseert deze lezingen voor iedereen met belangstelling voor onze planeet. De sprekers zijn bekende wetenschappers die weten hoe je de nieuwsgierigheid van een breed publiek moet prikkelen. Ze vertellen over hun eigen fascinerende onderzoeksresultaten en soms barre expedities. 

Cédric Thieulot (UU)
16 januari 2016
Van Schoonebeek tot schaliegas: Met name: AARDBEVINGEN IN GRONINGEN
19 december 2015

Nederland heeft de afgelopen 65 jaar enorm geprofiteerd van olie en gas uit eigen bodem. Het Schoonebeekveld, waar pas zo’n 20%  van is geproduceerd, levert nog steeds olie. Het Groningenveld, waar we al een stuk meer van hebben verbruikt, kan in principe ook nog jaren mee. Maar is er toekomst voor de Nederlandse fossiele energiewinning?  Hoeveel gas zit er in “kleine velden” onder de Noordzee? Hebben wij schaliegas en kunnen we dat veilig winnen? Kunnen we meer aardbevingen verwachten? Wat gebeurt er met een gasveld als het leeg is? Is het wel een goed idee om verder te gaan met het winnen van meer fossiele energie of kunnen we beter helemaal stoppen en ons richten op duurzame bronnen? Vanuit een technische achtergrond in de olie- en gaswinning (en met oog voor zijn eigen zorgen als Nederlandse burger) zal professor Jansen proberen op een aantal van deze vragen antwoord te geven. De nadruk bij deze presentatie ligt bij de problemen van het Groninger gasveld, hoe ze ontstaan en wat de gevolgen zijn.

De Leidse Winterlezingen is een serie van vier boeiende lezingen over aarde en klimaat die gehouden worden in Naturalis. GEA Kring Rijnland organiseert deze lezingen voor iedereen met belangstelling voor onze planeet. De sprekers zijn bekende wetenschappers die weten hoe je de nieuwsgierigheid van een breed publiek moet prikkelen.

De bijgaande presentatie geeft een duidelijk overzicht van de geologie.

Jan Dirk Jansen (TU Delft)
13 december 2015
Over de zoutcrisis in de Middellandse Zee tijdens het Messinien (2)
19 december 2015

Voor de werkgroep Algemene Geologie van onze GEA Kring-Rijnland doet Tom Kleijn een onderzoek naar gebeurtenissen in en rond de Middellandse zee. Dit keer ging hij dieper in op de zoutcrisis tijdens het Messinien (5,2 - 6,7 mj geleden). De bijgaande presentatie geeft een goed overzicht van de gevoerde discussies. 

Tom Kleijn
15 december 2015
HET EFFECT VAN PERMAFROSTDOOI OP ARCTISCHE RIVIEREN
19 december 2015

Ongeveer een kwart van de bodems op het noordelijk halfrond is permanent bevroren, tot op dieptes van soms meer dan een kilometer. Zulke bodem wordt permafrost genoemd en bevat enorme hoeveelheden bevroren organisch materiaal, waaronder koolstof. Wereldwijd ligt er meer dan twee keer zoveel koolstof opgeslagen in permafrost als er nu aan broeikasgas in de atmosfeer zit. Door de hogere temperaturen in het noordpoolgebied warmt de permafrost nu op. Dit zorgt ervoor dat het organisch materiaal vrijkomt, onder andere via stroompjes, rivieren en kustzeeën in het Arctisch gebied. In water kan het organisch materiaal afbreken tot broeikasgas wat het klimaat verder kan opwarmen. Een andere mogelijkheid is dat organisch materiaal op meer- of zeebodems wordt begraven.

Jorien Vonk liet zien wat permafrost is, hoe snel het nu precies opwarmt en wat voor soorten dooi er zijn. Ook de effecten van permafrostdooi op het Arctische landschap, en op Arctische wateren in het bijzonder kwamen ruimschoots aan bod. Verder legde zij uit hoe we deze effecten meten, en vertelde ze hoe het is om in het afgelegen Siberië onderzoek te doen.

De Leidse Winterlezingen is een serie van vier boeiende lezingen over aarde en klimaat die gehouden worden in Naturalis. GEA Kring Rijnland organiseert deze lezingen voor iedereen met belangstelling voor onze planeet. De sprekers zijn bekende wetenschappers die weten hoe je de nieuwsgierigheid van een breed publiek moet prikkelen.

De presentatie is bijgevoegd.

Jorien Vonk (UU)
8 november 2015
Steenkool; ontstaan en ge-(ver-)bruik
24 november 2015

De wat ouderen onder ons weten het nog: briketjes of antraciet in de kachel en die ene kamer in huis werd lekker warm. Tegenwoordig horen we alleen nog van elektriciteitscentrales die werken op kolen of kolen kunnen vergassen. Zo eenvoudig is het verhaal van kolen nu ook weer niet. Voor de GEA kring Rijnland hield Youri Poslawsky een heel interessant geologisch verhaal over de kolen; hoe ze gevormd werden, waar in de wereld te vinden, verschillende soorten, wel of niet nuttig etc.
In de bijgaande pdf kun je de beelden van zijn presentatie vinden.

Youri Poslawski
17 november 2015
Algemene Geologie